PerkGroen Meinte 10 - 4153 XE Beesd NL info@PerkGroen.nl

Bamboehaag.nl
     
 

 

 

Bamboe in beplantingsbakken

De laatste jaren is er meer en meer vraag naar het gebruik van bamboeplanten op een daktuin. Op een dak heersen meer klimaat- en groeiextremen dan beneden, in de volle grond. Op basis van onze ervaringen hiermee hebben we een aanpak ontwikkeld om de kans van slagen zo groot mogelijk te maken. Informeer naar de voorwaarden en technische mogelijkheden op dit gebied. Met de juiste maatregelen zijn o.a. Fargesia dracocephala Rufa, F. robusta Campbell en diverse Phyllostachys- en Sasa soorten toepasbaar in dergelijke situaties

Bamboe in potten en bakken

Een veel gevraagde toepassing is het gebruik van bamboe in potten en bakken op of langs het terras. Bamboe in een pot permanent buiten heeft het zwaar te verduren. Het klimaat in een pot wisselt veel sterker dan in de volle grond: de verschillen tussen droog en nat en vooral tussen warm en koud zijn veel extremer.

Na een enkele nacht met matige vorst is een pot al volledig doorgevroren terwijl het in de volle grond wel twee weken moet vriezen voordat de gehele wortelkluit bevroren raakt. Als gevolg van een bevroren wortelkluit kan de plant geen water meer opnemen met de wortels terwijl het loof daar wel om vraagt, want zelfs midden in de winter, bij koude vrieswind, gaat de verdamping van het bladerdek door. Als er geen vocht kan worden opgetrokken naar het blad verdroogt de plant waardoor het blad verdort. Dit fenomeen geldt voor alle groenblijvende planten in pot.

Bedenk dat de wortels van een plant vaak de zwakste schakel zijn wat betreft winterhardheid. Als er geen andere mogelijkheid is of als het in een ontwerp wenselijk is een bamboe in pot te plaatsen neem dan een (zeer) grote pot, vul deze met een humusrijk, goed doorlatend mengsel en plaats de plant-in-pot uit de wind, liefst op een vorstvrije plaats tijdens vorstperioden in de winter.

Zorg dat er altijd een waterschaal onder de pot staat of geef handmatig regelmatig water, ook in de winter tijdens droge perioden (niet tijdens vorstperioden) en vooral ook in de zomer. Zelfs tijdens regenrijke perioden in de zomer kan het noodzakelijk zijn de bamboe extra water te geven omdat veel regenwater langs het blad afloopt en de pot nooit bereikt!

Fargesia dracocephala Rufa in stenen pot 300px

De laatste jaren zien we een toenemende vraag naar het gebruik van bamboe in permanente beplantingsbak­ken op terrassen en daktuinen, vaak toegepast als afschei­ding. Er wordt voor bakken gekozen vanwege het gebrek aan volle grond maar ook vanwege de (onterechte) vrees van sommige mensen om bamboe ‘los te laten’ in de tuin.
Om te beginnen is het belangrijk te weten dat feitelijk alle planten, waaronder bamboe, zich het meest vitaal kunnen ontwikkelen in de volle grond. Als deze mogelijk-heid ontbreekt dan zijn er, onder voorwaarden en met risico’s, wel mogelijkheden om bamboe in permanente beplantingsbakken toe te passen. Projecten die we de laatste jaren hebben uitgevoerd met daktuinen laten hoopvolle resultaten zien na de afgelopen twee koude winters.

Privacy in de stad
De toenemende verstedelijking heeft gevolgen voor de toekomstige vormen van tuinieren en het toepassen van beplanting als bamboe. Ook de moderne stadsbewoner heeft een oerbehoefte aan levend groen in zijn of haar leefomgeving. De tuingrootte bij nieuwe woningen neemt nog steeds af waarbij niet veel meer dan alleen een ter­ras overblijft en een toenemend aantal woningen moet het doen zonder een buitenruimte met aarde maar heeft in plaats daarvan een verharde ondergrond zoals daktui­nen, parkeergarages en balkontuinen. In deze situaties is er een duidelijke behoefte aan het creëren van een be­sloten plek met voldoende privacy. Het afschermen tegen inkijk of het wegnemen van een minder fraai uitzicht is met bamboe snel bereikt. Bamboe is een gewaardeerde plant vanwege het wintergroene karakter samen met de fijne, beweeglijke structuur en levendige kleuren.

Spelregels
Er zijn een aantal randvoorwaarden waaraan voldaan moet worden om een aanplant van bamboe op daktuinen kans van slagen te geven. Het is ten eerste van groot be­lang een gedegen soortkeuze te maken in overleg met een bamboespecialist. De soortkeuze wordt naast de gewenste hoogte, bladgrootte en plantvorm bepaald door het microklimaat op de betreffende locatie; wat is de mate van bezonning, windblootstelling, beschikbare ruimte etc. Uit het brede assortiment bamboes zullen dan maar en­kele soorten overblijven.

Behuizing
Verder zijn er een aantal eisen te stellen aan de beplan­tingsbakken. De afmetingen moeten voldoende groot zijn (bij voorkeur minimaal 50 cm diep). Breedte minimaal 50 cm, liefst breder om randeffecten te verminderen. Het isoleren van de binnenkant van de wanden met hoog­waardige isolatieplaten vertraagt het doorvriezen van het wortelstelsel. Verder is het van belang dat de bakken gemaakt zijn van een duurzaam, hoogwaardig materiaal dat de worteldruk op de lange termijn kan weerstaan.

Waterhuishouding
Bij woekerende soorten zijn soms extra maatregelen nodig om ingroei van rhizomen in dakbedekking te voorkomen. Daarnaast is het voor een normale groei van groot belang dat de bakken voorzien zijn van een goed drainagesysteem om waterstagnatie te voorkomen (een doordrenkte grond is zuurstofarm en veroorzaakt wortelrot). Regelmatig water geven is van levensbelang voor bamboe in beplantingsbakken. Dit kan handmatig maar bij grotere toepassingen is een geautomatiseerd ir­rigatiesysteem ideaal om de beplanting jaarrond van de juiste hoeveelheid water te kunnen voorzien. Dit kan het meest waterbesparend uitgevoerd worden met behulp van druppelslangen, een seizoensklok en een bodemvoch­tigheidsensor. Het is ook van belang te weten dat ook in de winter, als het niet vriest, de bakken voldoende voch­tig moeten blijven om verdrogingschade te voorkomen. Bij handmatig begoten bakken wordt dit nog wel eens vergeten.



Daktuin op 20 m hoogte bij een bedrijf in Nieuwegein met Fargesia dracocephala Rufa. Aanleg in 2008, foto van 2010.

 


Voeding
Het is uiteraard van evident belang een optimale vul­ling van de beplantingsbakken te kiezen waarbij bamboe zich goed ontwikkelt en dat langjarig gunstige eigen­schappen blijft behouden, weinig of niet inklinkt (in volume reduceert). Het gekozen substraat kan vocht en voeding goed vasthouden maar verslempt niet en drai­neert voldoende. Waar de toegestane daklast laag is, is een lichtgewicht substraat te gebruiken. Dit hebben we ontwikkeld voor bamboe op daken met een soortelijk
gewicht in normaal verzadigde toestand van 450 kg/m3. Een beplantingsbak is een open systeem waarbij voedingsstoffen door overvloedige regen, drainage en opname van de plant uit het substraat verdwijnen. Als dit niet handmatig wordt aangevuld ontstaan tekorten, gevolgd door gebrekziekten zoals chlorose. De vitaliteit van de plant gaat hierbij achteruit waardoor deze ge­voelig wordt voor allerlei aantastingen zoals bladluis, spintmijt etc. Wat betreft nutriëntenvoorziening is een langzaam werkende, samengestelde voeding aan te raden zoals Osmocote 12M, 24M of regelmatig een langzaam­werkende organische meststof. Om de mineralenvoor­ziening gunstig te houden is het verstandig regelmatig lava-basaltmeel toe te voegen en het substraat te enten met levende compost.

Vorstbescherming
Permanente groenblijvende beplanting in bakken, zoals bamboe, draagt risico’s met zich mee. De groeiomstan­digheden zijn extremer dan in de volle grond, er is snel­lere vorstindringing in de wortelkluit/wortelzone van de beplantingsbakken waarbij de temperatuur veel verder onder nul kan zakken vergeleken met planten in de volle grond. Als de kluit van bamboe (of van andere groen­blijvende planten) in een bak volledig doorvroren is kan het blad geen vocht meer verdampen waardoor verdro­ging optreedt (vriesdrogen) met als gevolg bladval na de winter. Vaak herstellen planten daar wel weer van. In de winterperiode is het raadzaam de aanplant aan de voet af te dekken met een mulchlaag van bijvoorbeeld dennen­schors of houtchips. Ook is het, zoals eerder genoemd, zinvol om grotere beplantingsbakken aan de binnenzijde te isoleren.
Daar tegenover staat dat ’s zomers in de zon de op­warming sterker is, wat de groei stimuleert. Er is vaak ook meer wind en soms langdurige slagschaduw van om­ringende gebouwen gedurende het groeiseizoen. Alles bij elkaar opgeteld blijven planten vaak kleiner en compacter dan in de volle grond; uit mijn waarnemingen 20 - 50% kleiner. Vaak is er wat meer bladschade na de winter in vergelijking met de volle grond maar dat wisselt per loca­tie en gekozen soort. Een cruciaal risico is de afhankelijk van de beplanting van een ‘infuus’ met irrigatie, voeding en drainage. Dit betekent dat de gebruikte technieken duurzaam en degelijk moeten zijn.

Onderhoudsprogramma
Bij grotere projecten met bamboe in beplantingsbakken is het essentieel dat er voor aanvang wordt nagedacht over het beheer. Het is verstandig tevoren hiervoor af­spraken te maken en eventueel een onderhoudscontract af te sluiten waarbij irrigatie, drainage, voeding en snoei wordt inbegrepen.
Er wordt nog wel eens aanbevolen bamboe in be­plantingsbakken na een aantal jaren uit de bak te halen, te delen en opnieuw te planten. Naar mijn ervaring is dat zelden nodig en lijdt dit vaak tot groeivertraging en uitval. Door de bestaande bamboeaanplant in bak­ken regelmatig (om de twee tot drie jaar) uit te dunnen, waarbij de oudste, dunste halmen verwijderd worden, blijft er ruimte binnen de kluit voor verjonging. Door tussen de halmen een laagje humuscompost met voeding aan te brengen blijft de groei gezond. Als de risico’s en voorwaarden ingecalculeerd worden is met de juiste begeleiding en aandacht een mooi en functioneel resultaat te bereiken met bamboe.